Wij zijn heel blij dat UIT JE EIGEN STAD bij de laatste vijf zit!

Nu is het aan de Rotterdammers! Laat je stem horen.

Zie hier een korte impressie van de bekendmaking van de vijf initiatieven.

In dit stuk worden interessante vragen gesteld over het vermogen van stadslandbouw om – door ‘food democracy’ bij te dragen aan structurele verandering van het voedselsysteem (zie ook haar comment onder het artikel op Foodlog). Dit meer politieke aspect van stadslandbouw als uiting van onvrede met het huidige systeem en middel om het te veranderen wordt ook kort aangestipt in het Trouw-artikel, en heeft al langer onze interesse als ER – zie ons manifest uit 2009. Maar waar dit zich meer op de stad richtte, heeft ER en met name Jan Willem zich ook al langere tijd vanuit dit perspectief in de discussie in de landbouw gemengd. Recentelijk is als onderdeel van dit symposium een sessie gehouden over de potentie van stadslandbouw voor de reguliere land- en tuinbouwsector, in opdracht van het InnovatieNetwerk. Binnenkort volgt een verslag van deze sessie.

Voor wie het was ontgaan, de gemeente Rotterdam heeft iedereen die in Rotterdam woont en/of werkt gevraagd hét idee, waar de héle stad iets aan heeft, in te zenden. Nadat alle inzendingen zijn verzameld (en uitgewerkt als projectplannen) is het uiteindelijk aan de Rotterdammers om begin 2012 de beste te kiezen. Het winnende Stadsinitiatief wordt uitgevoerd. Hiervoor is, op basis van cofinanciering, maximaal vijf miljoen euro subsidie beschikbaar.

De board heeft voor Stadsinitiatief een eerste voorselectie gemaakt. Uit de 93 ingediende plannen zijn 10 initiatieven gekozen die volgens de board het meest in aanmerking komen voor een uiteindelijke top-5 nominatie, waaronder ook stadslandbouwbedrijf UIT JE EIGEN STAD.

De top-5 wordt op 14 februari bekend gemaakt. Vanaf 1 maart krijgen Rotterdammers (12jr en ouder) een uitnodiging op de deurmat. Vervolgens heeft men 12 dagen de tijd om uit deze vijf hun favoriet te kiezen. De uitslag van deze stemronde en daarmee de winnaar van Stadsinitiatief 2011 – 2012 wordt op maandag 12 maart feestelijk bekend gemaakt.

Persoonlijk hopen we natuurlijk dat UIT JE EIGEN STAD wint. Als dat lukt hopen we ook dat de steun voor stadslandbouw niet tot één initiatief beperkt blijft maar breder ingezet wordt om Rotterdams reputatie als stadslandbouwstad nummer een te versterken en uit te bouwen met initiatieven die de stad eetbaarder, duurzamer, groener, productiever en leefbaarder maken.

UIT JE EIGEN STAD op

FB www.facebook.com/uitjeeigenstad

T  @UITJEEIGENSTAD

Als afsluiting van het jaar wil ik een stuk publiceren uit bovengenoemde onderzoek geschreven door Bas de Groot, die een mooi inzicht geeft in zijn (en onze) fascinatie voor de stad als onontgonnen landbouwgrond en die hopelijk kan dienen als inspiratie voor stadsboeren in spe.

Prettige feestdagen en een vruchtbaar 2012 gewenst!

———————————————————————–

Stadsagrariër in Rotterdam

Zaaien in stedelijke grond geeft een stadse oogst

Bijna 5 jaar geleden was ik bezig met het opzetten van een agrarisch zorg- en welzijnsbedrijf (zorgboerderij) in Rotterdam Blijdorp. Het bedrijfsplan ontstond als afstudeeropdracht van de opleiding Landbouw & Zorg aan de Warmonderhof. In die tijd was mijn ideaalbeeld nog een gemengd bedrijf in het buitengebied. Het ondernemingsplan is naar mijn mening een afspiegeling van de idealen en kaders van de ondernemer. Zo ook van die van mij. Na 13 jaar werkzaam te zijn geweest in de zorglandbouw had ik ervaren dat het werken aan een echt product van economische waarde ook eigenwaarde geeft aan de mensen die hierin werkzaam zijn. Vanuit dit ideaal wilde ik naast zorg ook agrarische productie draaien waarin de zorgvragers aan werkzaam konden zijn. Om mijn bedrijfsplan meer realiteit te geven heb ik uiteindelijk gekozen om het plan te maken voor een bestaande locatie in Rotterdam.

Tijdens het proces van de opstart van dit bedrijf kwam ik erachter dat een van de problemen waar zorgboerderijen vaak mee kampen nl de afstand tussen bedrijf en cliënten (logistiek enerzijds een drempel, anderzijds een kostenpost), in de stedelijke omgeving door een goede infrastructuur en korte afstanden bijna geen probleem is. Daarnaast bleek het mogelijk te zijn om op een zeer kleine locatie (dus beperkt aanbod in volume) per m2 vollegrondsteelt een grote marge te behalen door direct aan de eindgebruiker af te zetten. Vanaf dat moment was mijn fascinatie voor het uitoefenen van agrarische activiteiten in de stedelijke omgeving gewekt. Er leeft bij mij dan ook geen wens meer om te boeren in een rurale omgeving

Sociale voeding ter ontwikkeling

Landbouw heeft naast haar voedende kwaliteit bovenal een sociale opgave in zich om de mensheid te ontwikkelen. Gezien het feit dat de mens meer en meer kiest voor de stad als zijn ‘natuurlijke’ habitat ligt de opgave dus in de steden. In Nederland is multifunctionele landbouw een begrip, waarbij min of meer gangbare landbouw wordt gecombineerd met zorg, re-integratie, educatie, recreatie, productontwikkeling, etc. Deze verbreding is voor boeren vaak een noodzakelijke strategie om te overleven. Maar de stad met zijn nieuw urbane dynamiek biedt de mogelijkheid om met nieuwe vormen te experimenteren.

Diensten

De financiering van de zorg is steeds meer aan het veranderen, waardoor de cliënten die nog mee kunnen werken in een vorm van productie steeds minder middelen krijgen/ meebrengen voor de begeleiding die zij nodig hebben. Daarom heb ik de keuze gemaakt om het agrarische product bovenaan te zetten als basis waarop elk bedrijfsmodel gebouwd wordt. Het streven is 50% van de omzet van het bedrijf en break-even draaien van de agrarische productietak. Daarnaast biedt de stad uitgelezen kansen om andere diensten te ontwikkelen. Diensten direct aan mensen (waar een hoge concentratie van is) bieden een uitgelezen kans voor ondernemende stadsboeren.

Vrijheid en verantwoordelijkheid

Een van de fascinerende en baanbrekende kanten van stadslandbouw is dat het mensen met een van huis uit niet-agrarische achtergrond de kans geeft om in dit veld werkzaam te zijn, zonder dat ze een bedrijf over kunnen nemen of gesteund moeten worden door grote partijen om zaken te realiseren. Dit is op andere plekken in de huidige agrarische realiteit bijna niet meer mogelijk. Door aansluiting te zoeken bij zijn klanten en evt door vormen als CSA (Community Supported Agriculture) de klant economisch onderdeel te laten zijn van het bedrijf, biedt stadslandbouw een kans om een nieuw voedselsysteem te creëren dat de hele keten positief transformeert. De klant krijgt grip en zicht op de herkomst en productie wijze van voedsel. Hierdoor wordt de consument medeverantwoordelijk voor de productie van zijn voedsel. Producenten krijgen een bestaanszekerheid, levensstandaard en vorm van onafhankelijkheid van banken, krediet verstrekkende toeleveranciers en afzetcontracten van de handel. Maar stadsboeren moeten wel inzichtelijk maken aan de consument welke keuzes zij maken en vanuit welke achtergrond. Dit geeft beide een verantwoordelijke vorm van vrijheid zonder de verantwoordelijkheid alleen bij de ander te leggen met als excuus het recht op vrijheid.

Obstakels?!

Er zijn ook beperkingen. Al deze initiatieven moet gedragen worden door ondernemers die zowel een stedelijke als agrarische mentaliteit hebben. Het beleid is nog niet afgestemd om agrarische productie in een stedelijke omgeving mogelijk te maken. Stadstijd gaat sneller als agrarische tijd.

Ik probeer vanuit de praktijk (St. UITJE EIGEN STAD, ver. Eetbaar Rotterdam) op alle punten invloed uit te oefenen. Het belangrijkste hierin is de door mij geleide KIGO (kennis Innovatie Groen Onderwijs) (Aeresgroep/ Warmonderhof Opleidingen) rond dit thema om docenten en studenten binnen de agrarisch opleidingen in Nederland kennis te laten maken met de stedelijke omgeving als mogelijkheid tot agrarisch ondernemerschap.

Stedelijk gemengd bedrijf

Terug naar de idealen. Als je een stadsbewoner (niet gehinderd door enige kennis van de realiteit van de landbouw) vraagt om een beeld van een boerderij, zal hij vaak een beeld geven van een ouderwets gemengd bedrijf. Dit gemengde bedrijf word vaak gezien als een achterhaald beeld dat niet realistisch meer is in de huidige markt. Nu is mijn mening dat dit wel mogelijk is als het maar een eigentijdse invulling krijgt. Mogelijk dat het alleen niet meer gevat is in een op zichzelf staand bedrijf, maar bestaat uit meerdere entiteiten. Naar de stad kijkende vind ik dit gezien de schaal van de meeste agrarische activiteiten die ook in dit onderzoek aan bod komen de meest kansrijke. De hier genoemde typen kunnen het best samenwerken al dan niet onder een paraplu (als bv UIT JE EIGEN STAD).

Tijd

De tijd is er rijp voor. Stadslandbouw initiatieven bieden kansen voor de hele agrarische groen sector om zich opnieuw uit te vinden en in contact te komen met hen voor wie wij dit doen. De consumenten. Stadslandbouw gaat de wereld niet fysiek voeden, maar draagt wel bij aan het geestelijk voeden van de bewoners van de steden en dus van het merendeel van de aardbewoners.

Bas de Groot

Stadsagrarier

Lees meer over de nominatie van Ester van de Wiel voor deze projecten hier

De Rotterdam designprijs is een van de belangrijkste (tweejaarlijkse) designwedstrijden in Nederland. Voor de editie van 2011, tevens de elfde editie, selecteerden vijf scouts ieder drie verschillende ontwerpers of projecten. Door de nieuwe aanpak willen de partners het debat over de betekenis van design stimuleren.

Premsela Publieksprijs. Behalve voor de jury is tijdens deze editie een belangrijke rol voor het publiek weggelegd. Premsela, Nederlands Instituut voor Design en Mode organiseert samen met Stichting Designprijs Rotterdam de Premsela Publieksprijs. Iedereen kan in de tentoonstelling, via deze site en via de gratis te downloaden ‘designprijs’ app stemmen op zijn of haar favoriet.

Jullie kunnen de uitslag van de publieksprijs bepalen door te stemmen! Zie daarvoor http://www.designprijs.nl/

Uitslag van Jury prijs en publieksprijs zijn op 12 feb 2012.

Een verslag van de dag door de 12ambachten vindt u hier en hier. Of lees wat een vertegenwoordiger van zogenaamde Voedselteams (een soort voko’s uit Belgie – ziet er interessant uit) ervan vond hier. Deze laatste haalt Jaap Dirkmaat aan die treffend de toestand van de boerenstand verwoordt (in antwoord op de vraag hoe het draagvlak bij de boeren kan verbreed worden voor een duurzamere landbouw):

“De huidige boeren worden gegijzeld. Hun voorgangers werden weggehaald van bij de natuur. Vele duizenden historische kleinschalige boerderijen werden vernietigd. Er kwam opeens een nieuwe waarheid in de plaats. Iedereen die voorheen geleefd had, werd knettergek verklaard – het moest allemaal veel grootschaliger, met grote machines, kunstmest en pesticiden. Duizenden jaren geschiedenis werden zo uitgewist en nu de boeren inderdaad niet meer dezelfde verbondenheid hebben met de natuur en efficiënt en grootschalig werken, komt men hen vertellen dat het eigenlijk weer meer zoals vroeger moet – natuurlijk is er dan geen draagvlak!”

Bij deze al vast een item van RTV Rijnmond hier. Klik op maandag – het item over stadslandbouw loopt van 3:05 tot 5:07.

Paar puntjes op de i: De ‘projectgroep’ is de expertisegroep Eetbaar Rotterdam – een onafhankelijk initiatief van burgers uit Rotterdam en sinds 2010 een vereniging, en de Marconistrip is de locatie van het eerste stadslandbouwbedrijf – de naam is UIT JE EIGEN STAD. Maar dat wist u als lezer van deze site natuurlijk al…